Rel rond voorstel Jetten: moeten vrouwen straks betalen om te bevallen?
De plannen van het nieuwe kabinet om verschillende uitkeringen te verlagen zorgen voor grote zorgen bij vakbond CNV. Volgens de vakbond kunnen de maatregelen negatieve financiële gevolgen hebben voor zwangere vrouwen. Media spreken inmiddels zelfs van een mogelijke “bevalboete”, omdat het zwangerschapsverlof indirect geraakt wordt door de voorgestelde veranderingen.
Verlaging van het maximumdagloon
De kern van het probleem ligt in het voornemen van de coalitie om het maximumdagloon voor uitkeringen aanzienlijk te verlagen. Het kabinet wil niet alleen besparen op werkloosheidsuitkeringen (WW) en arbeidsongeschiktheidsuitkeringen, maar ook het algemene plafond voor uitkeringen aanpassen.
Het zwangerschapsverlof in Nederland valt eveneens onder het uitkeringsstelsel. Tijdens het verlof ontvangen vrouwen een uitkering die gebaseerd is op hun gemiddelde dagloon, maar deze uitkering kan nooit hoger zijn dan het wettelijk vastgestelde maximumdagloon.
Volgens het coalitieakkoord wordt dit maximumdagloon vanaf 2029 met ongeveer 20 procent verlaagd. Daardoor krijgen werknemers met een hoger inkomen tijdens hun verlof mogelijk minder uitkering dan nu het geval is.
Grote inkomensverschillen mogelijk
De mogelijke financiële gevolgen worden duidelijk in een voorbeeld dat door media wordt aangehaald. Stel dat een vrouw 6.700 euro bruto per maand verdient.
Wanneer het maximumdagloon wordt verlaagd, kan haar zwangerschapsuitkering aanzienlijk lager uitvallen. In dat scenario zou zij tijdens haar verlof ongeveer 1.300 euro bruto per maand minder ontvangen.
Omdat het zwangerschapsverlof in Nederland gemiddeld ongeveer vier maanden duurt, kan het totale inkomensverlies oplopen tot ongeveer 5.200 euro.
Wanneer een vrouw eerder stopt met werken vanwege zwangerschapsklachten, kan het inkomensverlies zelfs nog hoger worden.
Tienduizenden vrouwen mogelijk getroffen
Volgens berekeningen waarover in de media wordt bericht, kunnen jaarlijks ongeveer 25.000 vrouwen te maken krijgen met deze financiële gevolgen.
Vakbond CNV noemt de maatregel daarom problematisch. De organisatie vreest dat het beleid zwangere vrouwen indirect financieel benadeelt en dat dit negatieve effecten kan hebben op gelijke kansen op de arbeidsmarkt.
Rol van werkgevers en cao-afspraken
Tegelijkertijd is er een belangrijke nuance. In veel sectoren is in collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) vastgelegd dat werkgevers het salaris van zwangere werknemers tijdens hun verlof volledig aanvullen tot 100 procent van het normale loon.
In zulke gevallen merkt de werknemer zelf mogelijk weinig van de verlaging van het maximumdagloon, omdat de werkgever het verschil bijbetaalt.
Dit betekent echter dat de financiële gevolgen in die situaties vooral bij werkgevers terechtkomen.
Mogelijke gevolgen voor werkgevers
Arbeidsmarktexperts verwachten dat werkgevers kritisch naar de plannen zullen kijken. Wanneer bedrijven verplicht worden om een groter deel van het salaris tijdens zwangerschapsverlof zelf te betalen, kan dat hun kosten verhogen.
Sommige deskundigen waarschuwen dat dit onbedoeld invloed kan hebben op hoe werkgevers kijken naar het aannemen van werknemers in bepaalde levensfasen.
Politiek debat nog niet afgerond
De plannen maken deel uit van bredere bezuinigingsmaatregelen binnen het nieuwe kabinet. De discussie over de verlaging van het maximumdagloon staat echter nog aan het begin van het politieke debat.
Vakbonden, werkgeversorganisaties en politieke partijen zullen de komende tijd naar verwachting intensief discussiëren over de gevolgen van de maatregel voor werknemers, werkgevers en de arbeidsmarkt.
