Brussel onder vuur: noodplan voor energieprijzen schokt burgers – ‘Onhoudbaar!’
STRAATSBURG / BRUSSEL – De Europese Commissie onderzoekt verschillende maatregelen om de snel stijgende energiekosten voor huishoudens en bedrijven te beperken. Daarbij wordt onder meer gekeken naar een mogelijk prijsplafond voor gas en subsidies om de energierekening te verlagen. Dit maakte Commissievoorzitter Ursula von der Leyen woensdagochtend bekend tijdens een debat in het Europees Parlement in Straatsburg.
Volgens Von der Leyen werkt de Commissie momenteel aan een pakket met diverse opties. Naar verwachting wordt begin volgende week een concreet plan gepresenteerd. De energiecrisis staat bovendien hoog op de agenda van de EU-top die volgende week in Brussel plaatsvindt.
Gasprijsplafond en andere steunmaatregelen
De aanleiding voor de nieuwe maatregelen is de sterke stijging van olie- en gasprijzen sinds het uitbreken van de oorlog in het Midden-Oosten. Dit zet veel huishoudens en bedrijven onder financiële druk.
Tijdens het debat benadrukte Von der Leyen dat snelle steun noodzakelijk is:
“Huishoudens en bedrijven staan vandaag onder druk. Dus we moeten nu hulp bieden.”
De Commissie onderzoekt meerdere mogelijkheden om de energierekening te dempen. Volgens Von der Leyen gaat het onder meer om:
-
Beter gebruik van verschillende energiecontracten
-
Staatssteunmaatregelen
-
Subsidies voor huishoudens en bedrijven
-
Een prijsplafond voor gas
“We verkennen verschillende opties, van beter gebruik van contracten tot staatssteun en een prijsplafond voor gas,” aldus Von der Leyen.
Ervaring met prijsplafonds in Nederland
Een prijsplafond voor energie is geen nieuw instrument. Tijdens de vorige energiecrisis, die ontstond na sancties tegen Rusland vanwege de oorlog in Oekraïne, voerde Nederland ook een prijsplafond in voor gas en elektriciteit.
Het Nederlandse plafond gold tot en met 31 december 2023 en had als doel te voorkomen dat huishoudens door de snel stijgende energieprijzen in financiële problemen zouden komen.
Verschillen in elektriciteitsbelastingen binnen de EU
Naast mogelijke steunmaatregelen wees Von der Leyen opnieuw op de grote verschillen in belastingen op elektriciteit tussen EU-landen. Volgens haar kan hier ook ruimte liggen om de energiekosten te verlagen.
Hoewel het belastingbeleid een nationale bevoegdheid blijft, gaf ze een duidelijk signaal:
“Eén lidstaat heft geen belasting op elektriciteit voor consumenten, terwijl anderen meer dan 16 procent heffen. Daar kan dus iets aan gebeuren.”
Debat over de Europese klimaattaks
Tegelijkertijd groeit in verschillende lidstaten de kritiek op het systeem van verhandelbare CO2-uitstootrechten, vaak aangeduid als de Europese klimaattaks. Sommige landen willen dat systeem aanpassen om de energieprijzen te verlagen.
Von der Leyen verdedigde het mechanisme, maar erkende dat aanpassingen mogelijk zijn. Volgens haar zou Europa zonder dit systeem nog afhankelijker zijn van gas.
Over mogelijke veranderingen voor bedrijven bleef de Commissievoorzitter terughoudend:
“We moeten het systeem wel moderniseren,” zei Von der Leyen.
Conclusie
De Europese Commissie staat voor een uitdaging: hoe kunnen huishoudens en bedrijven snel worden geholpen, terwijl de EU tegelijkertijd haar klimaatdoelen en afhankelijkheid van fossiele brandstoffen in balans probeert te houden? Met een pakket van maatregelen, inclusief subsidies en prijsplafonds, wil de Commissie een duidelijke oplossing bieden. Volgende week wordt meer duidelijk tijdens de EU-top in Brussel.
