‘Dit kabinet is niet van ons’ — Nederlanders keren zich massaal tegen D66-VVD-CDA

Het plan van D66, VVD en CDA om samen een minderheidskabinet te vormen, stuit op forse weerstand onder de Nederlandse bevolking. Uit een representatieve peiling van het Hart van Nederland-panel, waaraan 3.184 mensen deelnamen, blijkt dat het beoogde kabinet kan rekenen op slechts 33 procent steun. Maar liefst 60 procent van de ondervraagden staat negatief tegenover deze constructie.

Daarmee is het draagvlak opvallend laag, zeker in vergelijking met eerdere formaties. De vorige coalitie van PVV, VVD, NSC en BBB kon in een vergelijkbare fase van de formatie nog rekenen op 61 procent steun, bijna het dubbele. Het verschil onderstreept hoe diep het wantrouwen zit richting het huidige plan.

Wantrouwen over legitimiteit en verkiezingsuitslag

Niet alleen de steun is laag, ook het gevoel dat dit kabinet recht doet aan de verkiezingsuitslag ontbreekt grotendeels. Slechts 25 procent van de ondervraagden vindt dat een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA de wil van de kiezer weerspiegelt. Zeventig procent is het daar nadrukkelijk mee oneens.

Dat gevoel werkt direct door in de mate waarin mensen zich vertegenwoordigd voelen. Slechts 27 procent zegt zich goed of enigszins vertegenwoordigd te voelen door het beoogde kabinet. De rest voelt zich niet vertegenwoordigd, of erger: in de steek gelaten.

Meer dan de helft voelt zich in de steek gelaten

De cijfers zijn scherp. In totaal zegt 51 procent van de respondenten zich ‘in de steek gelaten’ te voelen als dit kabinet er daadwerkelijk komt. Nog eens 22 procent voelt zich weliswaar niet vertegenwoordigd, maar ook niet expliciet verraden. Samen betekent dit dat bijna driekwart van de bevolking zich niet herkent in de nieuwe machtsconstructie.

De onvrede is het grootst aan de rechterkant van het politieke spectrum. Onder kiezers van PVV, VVD, JA21, FVD, BBB en SGP voelt maar liefst 69 procent

zich in de steek gelaten. Bij linkse kiezers ligt dat percentage lager, maar nog altijd fors: 42 procent.

Opvallend: onvrede binnen de VVD

Bijzonder opvallend is de situatie binnen de VVD-achterban. Hoewel de partij deelneemt aan het kabinet, voelt een meerderheid van haar eigen kiezers zich niet goed vertegenwoordigd.

• 22 procent van de VVD-stemmers zegt zich niet vertegenwoordigd te voelen

• 32 procent voelt zich zelfs expliciet in de steek gelaten

Samen gaat het om 54 procent van de VVD-kiezers. Slechts 51 procent van hen staat nog positief tegenover de samenwerking met D66 en CDA. Dat wijst op een diepe interne verdeeldheid en zet vraagtekens bij de stabiliteit van de partij in de coalitie.

Bij D66 is het draagvlak onder de eigen kiezers aanzienlijk groter: 70 procent staat positief tegenover het minderheidskabinet. Bij het CDA ligt dat percentage op 56 procent. Toch is zelfs daar geen sprake van een overweldigend enthousiasme.

Weinig vertrouwen in de levensduur van het kabinet

Misschien nog zorgwekkender dan het gebrek aan steun is het lage vertrouwen in de houdbaarheid van het kabinet. Slechts 11 procent van alle ondervraagden denkt dat een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA de volledige termijn van vier jaar zal volmaken.

Ter vergelijking: bij het vorige kabinet dacht nog 28 procent dat het vier jaar zou uitzitten — ondanks het feit dat dat kabinet uiteindelijk al binnen een jaar viel. Het vertrouwen is dus meer dan gehalveerd.

Zelfs onder D66-stemmers is het optimisme beperkt. Slechts 28 procent van hen verwacht dat het kabinet de volledige rit zal uitzitten. Dat suggereert dat het wantrouwen diep zit, ook bij de achterban van de grootste partij in het beoogde kabinet.

Politieke achtergrond: moeizame formatie

Afgelopen vrijdag maakten D66, VVD en CDA officieel bekend dat zij samen een minderheidskabinet willen vormen. Partijleiders Rob Jetten, Dilan Yeşilgöz en Henri Bontenbal presenteerden hun plan op landgoed De Zwaluwenberg.

De VVD gaf daarbij aan liever JA21 bij de samenwerking te hebben betrokken, maar die optie werd door D66-leider Jetten resoluut afgewezen. Eerder had de VVD zelf al GroenLinks-PvdA uitgesloten als mogelijke partner. Het resultaat is een smalle coalitie die voor elk wetsvoorstel steun zal moeten zoeken in zowel de Tweede Kamer als de Eerste Kamer.

Felle oppositie: Wilders kondigt strijd aan

Vanuit de oppositie klinken inmiddels harde woorden. PVV-leider Geert Wilders liet via X weten dat hij zich fel zal verzetten tegen het minderheidskabinet.

“We gaan ze dan ook te vuur en te zwaard bestrijden. Mogelijke bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid, het behoud van de spreidingswet en geen totale asielstop met intensieve nationale grensbewaking is een oorlogsverklaring aan Nederland. Jetten is nu al een ramp voor Nederland!”

 

Met zulke uitspraken is duidelijk dat het kabinet vanaf dag één kan rekenen op een agressieve en goed georganiseerde oppositie, wat het regeren in een minderheidsconstructie extra lastig maakt.

Een kabinet zonder mandaat?

De kernvraag die boven dit alles hangt, is of een kabinet met zo weinig draagvlak en vertrouwen überhaupt effectief kan regeren. Minderheidskabinetten zijn in Nederland zeldzaam en historisch gezien kwetsbaar. Zonder breed maatschappelijk en politiek vertrouwen dreigt elk voorstel te verzanden in eindeloze onderhandelingen en blokkades.

Wat resteert is een kabinet dat weliswaar formeel kan starten, maar moreel en politiek al met een achterstand begint.

 

FAQ’s – Veelgestelde vragen

 Wat is een minderheidskabinet?

Een minderheidskabinet is een regering die geen meerderheid heeft in de Tweede Kamer en dus per wetsvoorstel steun moet zoeken bij andere partijen.

 Waarom is de steun zo laag?

Veel kiezers vinden dat het kabinet geen recht doet aan de verkiezingsuitslag en ervaren de samenwerking als een politieke omweg langs de wil van de kiezer.

 Welke groep is het meest ontevreden?

Vooral rechtse kiezers voelen zich massaal in de steek gelaten, maar ook binnen de VVD is de onvrede opvallend groot.

 Heeft dit kabinet kans om vier jaar te overleven?

Volgens de peiling denkt slechts 11 procent van de Nederlanders van wel. Het vertrouwen is extreem laag.

 Waarom is JA21 niet betrokken?

D66-leider Rob Jetten wilde niet samenwerken met JA21, ondanks dat de VVD daar wel voor openstond.

 Wat betekent dit voor beleid?

Het kabinet zal per onderwerp wisselende meerderheden moeten zoeken, wat besluitvorming trager en instabieler maakt.