Vuurwerkgeweld stopt maar niet – kan deze politie-maatregel het verschil maken?
De voormalige politiecommissaris Sander Schaepman heeft opnieuw voor opschudding gezorgd met zijn uitgesproken standpunten over de aanpak van vuurwerkgeweld tijdens de jaarwisseling. Met meer dan 25 jaar ervaring binnen de Nederlandse politie is Schaepman geen onbekende in het publieke debat, maar zijn recente uitspraken hebben opnieuw een gevoelige snaar geraakt bij zowel burgers als professionals.
Schaepman kwam eerder uitgebreid in de schijnwerpers te staan na zijn optreden bij Vandaag Inside in september 2025. Daar sprak hij openlijk zijn frustratie uit over wat hij ziet als een structureel falende aanpak van geweld tegen politie en hulpverleners rond de jaarwisseling. Volgens hem wordt al jaren hetzelfde patroon herhaald: waarschuwingen, tijdelijke maatregelen en evaluaties, gevolgd door een nieuwe golf van geweld zodra het oudejaarsavond is. “We doen elk jaar hetzelfde en verwachten een ander resultaat,” aldus Schaepman. “Dat is geen beleid, dat is wensdenken.”
Jarenlange ervaring in zware criminaliteit
Wat Schaepmans uitspraken extra gewicht geeft, is zijn achtergrond. Tijdens zijn loopbaan was hij betrokken bij de bestrijding van zware en georganiseerde criminaliteit. Hij gaf leiding aan rechercheteams die zich bezighielden met zaken als drugshandel, mensenhandel en liquidaties. Schaepman benadrukt dat hij geweld niet lichtvaardig benadert, maar juist vanuit ervaring spreekt. “Ik heb gezien wat werkt en wat niet,” stelt hij. “En de huidige aanpak werkt simpelweg niet.”
Volgens Schaepman is de jaarwisseling uitgegroeid tot een moment waarop de rechtsstaat zichtbaar terrein verliest. Hulpverleners en agenten worden structureel bekogeld met zwaar vuurwerk, ambulances moeten onder politiebegeleiding rijden en complete wijken veranderen tijdelijk in risicogebieden. “We accepteren situaties die we op geen enkel ander moment in het jaar normaal zouden vinden,” zegt hij.
Controversieel voorstel: hard ingrijpen
In het programma Het Misdaadbureau deed Schaepman zijn meest controversiële voorstel tot nu toe. Hij pleitte ervoor om tijdens de jaarwisseling één jaar lang een extreem harde lijn te trekken tegen mensen die politieagenten met vuurwerk aanvallen. Zijn suggestie: het toestaan van gericht vuurwapengebruik door de politie in zulke situaties. Schaepman erkende openlijk dat dit waarschijnlijk tot slachtoffers zou leiden, maar stelde dat dit volgens hem de enige manier is om het patroon te doorbreken.
“Zolang daders weten dat de consequenties beperkt blijven tot een boete of een taakstraf, verandert er niets,” aldus Schaepman. “Pas wanneer het risico reëel wordt, zal het gedrag veranderen.”
Die woorden veroorzaakten onmiddellijk felle reacties. Binnen het politievak zelf lopen de meningen sterk uiteen. Sommige agenten herkennen het beeld dat Schaepman schetst en voelen zich onvoldoende beschermd door het huidige beleid. Anderen waarschuwen juist voor de enorme juridische, morele en maatschappelijke gevolgen van zo’n aanpak.
Verdeeldheid in samenleving en politiek
Ook buiten de politie is de verdeeldheid groot. Voorstanders van Schaepmans standpunt zien het als een noodzakelijke wake-upcall. Zij wijzen op het toenemende aantal incidenten, de zwaarte van het gebruikte vuurwerk en het gevoel van straffeloosheid bij daders. “Hoeveel jaar moeten we nog accepteren dat hulpverleners mikpunt zijn?” is een veelgehoorde reactie.
Tegenstanders spreken van een gevaarlijke escalatie. Zij stellen dat preventief dodelijk geweld nooit een oplossing kan zijn en vrezen dat zo’n beleid het vertrouwen in de politie verder ondermijnt, vooral in kwetsbare wijken. Mensenrechtenorganisaties benadrukken dat het gebruik van vuurwapens door de politie strikt gebonden is aan noodzaak en proportionaliteit, en dat het loslaten van die principes een fundamentele verschuiving zou betekenen.
Politieke partijen reageren vooralsnog terughoudend. Officieel wordt vastgehouden aan het bestaande beleid, dat inzet op handhaving, lokale vuurwerkverboden en strengere straffen. Achter de schermen wordt echter erkend dat de problematiek elk jaar complexer wordt. Gemeenten worstelen met handhaving, politiecapaciteit staat onder druk en het maatschappelijke draagvlak voor harde maatregelen lijkt toe te nemen.
Schaepman blijft bij zijn standpunt
Ondanks de kritiek blijft Schaepman bij zijn analyse. Volgens hem is het juist het jarenlang uitstellen van harde keuzes dat tot de huidige situatie heeft geleid. “We hebben het probleem niet groter gemaakt door erover te praten,” stelt hij. “Het probleem ís groter geworden doordat we niet durfden in te grijpen.”
Hij pleit ervoor zijn voorstel niet meteen weg te zetten als onrealistisch of extremistisch, maar het serieus te bespreken in aanloop naar de jaarwisseling van 2026 op 2027. Zijn doel, zo zegt hij, is niet het normaliseren van geweld, maar het herstellen van rust en veiligheid. “Als één extreem jaar ervoor zorgt dat twintig jaar ellende wordt voorkomen, moeten we dat gesprek durven voeren.”
Breder debat over gezag en grenzen
De discussie rond Schaepmans uitspraken raakt aan een bredere maatschappelijke vraag: hoe ver mag de overheid gaan om gezag te handhaven en burgers te beschermen? De jaarwisseling fungeert daarbij steeds vaker als symbool voor een groter probleem, waarin normvervaging, gezagsverlies en wantrouwen samenkomen.
Critici wijzen erop dat repressie alleen het probleem niet oplost en pleiten voor een combinatie van preventie, opvoeding, sociale interventies en consequente rechtshandhaving. Voorstanders van een hardere lijn stellen daartegenover dat preventie zonder duidelijke grenzen tandeloos is.
Een ongemakkelijke maar onvermijdelijke discussie
Of men het nu eens is met Schaepman of niet, zijn uitspraken hebben het debat opnieuw op scherp gezet. Ze dwingen politiek, politie en samenleving om na te denken over de vraag hoeveel geweld men bereid is te tolereren, en welke middelen acceptabel zijn om dat geweld te stoppen.
De komende maanden zal blijken of Schaepmans voorstel een eenmalige provocatie blijft, of het begin vormt van een fundamentele herziening van het beleid rond de jaarwisseling. Eén ding is duidelijk: de emoties lopen hoog op, en de discussie over vuurwerkgeweld is voorlopig nog lang niet voorbij.
